Bizimle iletişime geçin
Cyclist Türkiye Tüm D&R Mağazalarında!

Editoryal

HANGİ VİTES DOĞRU VİTES?

11’li grupsetlerin hakim olduğu günümüzde zirvelere tırmanmanızı kolaylaştıracak ve inişte hızınızı yükseltecek 22 farklı vitesiniz var. Fakat aslında, önde 53-39, arkada ise 11-25 kullanan bir sistem için, 53/19 ile 39/14 aynı vites oranlarını veriyor. Buna ek olarak, vites oranlarınızın birçoğu birbirine çok yakın oranlar verdiği için, aslında verimli olarak kullanacağınız yalnızca sekiz vitesiniz kalıyor size.

Kısacası, 22 farklı vites kombinasyonunun 14’ü birbirine çok yakın ya da aynı vites oranlarını veriyorsa, bu oranlardan büyük/büyük olanları mı yoksa küçük/küçük olanları mı daha verimli?

Dev dişliler

Bristol Üniversitesi’nden dizayn mühendisliği profesörü Stuart Burgess, dişli sistemleri üzerinde en çok bilgi sahibi olan kişilerden biri. “Daha önce, büyük dişlilerin daha verimli olduğuna dair bir makale yayınlamıştım. Fakat buradaki farklar o kadar küçük ki, bisiklet üzerindeki sporcunun bunu fark etmesi çok zor” diyor. “Eğer büyük/büyük ile küçük/küçük arasındaki farkı hissedebiliyorsanız, muhtemelen dişlilerde ya da zincirde bir sorun vardır.”

Sram’ın uluslararası vites ekipmanları yöneticisi Scott McLaughlin, zincir gerginliğinin de etkili olduğunu söylüyor. “Büyük aynakol ve kaset dişlisinde bisiklet sürmek, zincir üzerinde küçük dişlilerde sürmekten daha az gerginlik oluşturuyor” diyor. “Düşük zincir gerginliği ise pedal çevirirken bisikletin daha atik hissettirmesini ve verimlilikte çok az da olsa bir gelişme olmasını sağlıyor.”

“Bu ekstra atiklik hissi ise, düşük zincir gerginliği nedeniyle bisikletin yük altında daha az esnemesi sayesinde mümkün” diye ekliyor. “Fakat yine de, bu his, bisikletin daha hızlı gitmesini ya da sizin daha verimli bir şekilde pedal çevirmenizi sağlamıyor (ya da güç aktarımındaki verim, bisiklet sürüşüne etki etmeyecek kadar düşük oluyor).”

undefined

“Sonuç olarak, yalnızca teoride değil, pratikte de büyük dişli oranları daha verimli. Bu durumda, bize cevaplamamız gereken tek bir soru kalıyor: Neden?”

Sonuç olarak, büyük/büyük ya da küçük/küçük oranlarda pedal çevirmek, bisikletin verimliliği üzerinde çok az da olsa bir etkide bulunuyor. Peki, bu etki az ama, yine de ne kadar?

Profesör Burgess, laboratuvarında bisiklet grupsetleri üzerinde bir deney gerçekleştirdi. 52 dişli bir aynakol, bisiklet zinciri ile 11 ile 21 diş arasında değişen kaset dişlilerine bağlandı.

Sonuçlar ise şu şekilde: 100 watt güç ile, 60rpm hızında dönen bir aynakolda, 52711 oranlarının verimliliği %91,1 olarak ölçüldü. 52/15 oranı %92,3 oranında verimlilik sağlarken, 52/21 oranı ise %93,8’di ve en verimli vites oranıydı. Bu da, pratikte yüksek diş sayılarının daha verimli olduğu sonucuna varmamızı sağladı. (Prof. Burgess sistemde arka aktarıcı kafesi içinden dolaşmayan zincirle %98,6 oranına ulaşmayı başardı.)

Sonuç olarak, yalnızca teoride değil, pratikte de büyük dişli oranları daha verimli. Bu durumda, bize cevaplamamız gereken tek bir soru kalıyor: Neden?

Poligonlar

KMC zincirlerinin Ar-Ge direktörü Racine Su şöyle açıklıyor: “Zincir, daha büyük dişlilerde, poligon efekti nedeniyle daha pürüzsüz çalışır. Bu da zincirin her bir halkasının dişliye otururken daha az titreşim ve dikey hareket yaşamasını sağlar. Bu nedenle büyük dişliler, güç aktarımı konusunda daha verimlidir. Başka bir deyişle, daha verimli bir zincir hareketi sağlar.”

Su’nun bahsettiği poligon efekti şu şekilde açıklanabilir. Her bir dişli, üzerindeki diş sayısı kadar kenara sahip olan bir poligon olarak kabul edilebilir. Poligonun köşeler (yani en yüksek noktaları), her bir dişlinin tam orta noktasında yer alır, yani zincirin oturduğu noktada. Pedal çevirirken, zincir bu en üst noktaya kadar çıkar ve tekrar geri düşer. Bu, pedal çevirirken zincir üzerinde enerji kaybı olmasına yol açar ve küçük dişlilerde daha fazladır. Çünkü küçük dişliler daha az kenara sahip olduğu için, poligonlar arasındaki geçiş daha serttir.

undefined

“Zincirin dişli üzerinde ne kadar döneceği de yine sürtünme nedeniyle kayıplara yol açar. Daha büyük dişli kullanılınca, bu şekilde de tasarruf etmiş olursunuz. Açık olarak ortada ki, büyük dişli kullanımı bisiklet üzerinde çok daha verimli”

Fakat konu burada bitmiyor. Çünkü bir laboratuvarda yapılan teste göre, zincir ne kadar gerginse, güç aktarımı o kadar verimli oluyor. Yani, bisikletin pedallarına ne kadar asılırsanız, güç o kadar kayıpsız olarak aktarılıyor. Su “Daha yüksek zincir gerginliği, daha fazla sürtünmenin oluşmasına neden oluyor. Fakat güç aktarımındaki verim artışı, sürtünme ile kaybedilenden daha fazla oluyor ve sonuçta zincir daha verimli çalışıyor” diyor.

Sram’dan Scott McLaughlin’in bize söylediği gibi, daha küçük dişli kullanımı, zincir gerginliğin artmasına neden oluyor. Bu da, büyük/büyük mü yoksa küçük/küçük mü kullanmamız konusunda kesin karar vermemizi engelleyecek bir bilgi.

Kaçışı kovalamak

Artık zaman laboratuvardan çıkıp, yolda, gerçekten bu konuların önemli olduğu yerde pedal çevirmeye geldi.

Michael Hutchinson, üç kez ulusal zamana karşı şampiyonu ve Cyclist yazarı, “Büyük dişlilerde pedal çevirmek aslında daha verimli fakat çoğu insan için bu farklar o kadar da büyük değil. Öyle olsaydı eğer, bisiklet üzerinde herkes 95 dişli aynakol ve 35 dişli kaset kullanıyor olurdu.”

Ve Mclaughlin de pratikte yalnızca dişli büyüklüğünün verim konusunda etkili olmadığına katılıyor. “Pek çok faktör burada oyuna giriyor. Örneğin, çapraz zincir kullanımı hem verimi düşürüyor, hem de sistemin daha hızlı aşınmasına neden oluyor.”

Artık şöyle bir sonuca varabiliriz: Büyük dişlilerde pedal çevirmek verimliliği biraz artırsa da, zincirin daha fazla bölümü yükü taşıdığı için zincir daha hızlı aşınmaya başlıyor. Burada kazanılan wattların her biri, çapraz zincir kullanımı ve bakımsız vites ekipmanları nedeniyle de kat kat kaybediliyor.

Kısacası, bütün şartlar eşit olduğunda, büyük düşünün.

“Eğer büyük dişlileri kullanmak çok daha verimli olsaydı, bisiklet üzerinde herkes 95 dişli aynakol ve 35 dişli kaset kullanıyor olurdu”

E-Posta Bülteni

E-Posta bültenimize abone olun, en son haber ve röpörtajlardan ilk sizin haberiniz olsun!

Kaçırmayın:

EVDE ANTRENMAN

Yorum yapmak için tıklayın

Cevap bırakın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir

Öne Çıkanlar

SÜSLÜ KADINLAR BİSİKLET TURU 120 ŞEHİRDE EŞZAMANLI OLARAK YAPILACAK

Haberler

DUMOULIN’İN BU SEZON YARIŞLARA DÖNME OLASILIĞI DÜŞÜK

Haberler

FESTA2200 BİSİKLET FESTİVALİ

Editoryal

BURSA’DAN YOLA ÇIKAN BİSİKLETÇİLER DOĞA İÇİN PEDALLIYOR

Haberler

Bağlan
E-Posta Bülteni

E-Posta bültenimize abone olun, en son haber ve röpörtajlardan ilk sizin haberiniz olsun!