SRAM ve Shimano, elektronik vites değiştirme teknolojilerini zamanla alt seviye grupsetlerine de entegre ederek, bu gelişmiş sistemleri yalnızca profesyonel seviyede performans arayanlara değil, daha geniş bir kullanıcı kitlesine sunmaya başladılar.
SRAM Rival AXS ve Shimano 105 Di2, her iki markanın da grupset hiyerarşilerinde üçüncü seviyede yer alıyor. SRAM tarafında Red ve Force; Shimano tarafında ise Dura-Ace ve Ultegra, daha pahalı ve aynı zamanda daha hafif olan üst seviye seçenekler olarak sunuluyor.
Ancak, 105 Di2 şu anda Shimano’nun en düşük seviye elektronik grupseti olup, mekanik 105’in üzerinde konumlanıyor. Öte yandan SRAM, daha uygun fiyatlı bir elektronik grupset isteyen kullanıcılar için Apex AXS modelini de sunuyor.
İyi haber şu ki, elektronik bileşenler, üst seviye grupsetlerle aynı teknolojiyi taşıyor. Asıl fark, kullanılan malzemelerde ve bazı işlevsellik/ayar seçeneklerinde yatıyor. Bu gelişmiş özellikler daha pahalı grupsetlerde yer alırken, bu iki modelde ise bazılarından feragat edilmiş durumda.
Shimano’nun 105 Di2 modeli 2022 yılının ortalarında piyasaya sürüldü. SRAM’in Rival AXS modeli ise ilk olarak 2021’de “Rival eTap AXS” olarak tanıtıldı ve 2025’te güncellendi. Bu yazımızda, her iki grupsetin neler sunduğunu, maliyetlerini ve ağırlıklarını karşılaştırarak hangisinin size daha uygun olabileceğini anlamanıza yardımcı olacağız.
SRAM Rival AXS ile Shimano 105 Di2: Yapılandırma seçenekleri
Shimano 105 Di2 yalnızca 2×12 vitesli bir grupset olarak sunulurken, SRAM ayrıca özellikle gravel bisiklet sürüşü için tasarlanmış olan 1×13 vitesli Rival XPLR AXS modelini de satıyor. Bu model, 10-46t kasetle birlikte geliyor ve bir UDH (Universal Derailleur Hanger) arka vites askısına sahip bir bisiklet kadrosu gerektiriyor. Bu nedenle biraz daha niş bir seçenek olsa da, birçok bisiklet markası gravel kadrolarını bu sistemle uyumlu olacak şekilde güncelledi veya yeni modeller geliştirdi.
2×12 vitesli Rival AXS grupsetinde olduğu gibi, Rival XPLR AXS de teknolojik olarak daha üst seviye ve pahalı olan Force XPLR AXS ve Red XPLR AXS ile büyük ölçüde benzerlik taşıyor.
Shimano tarafında ise gravel sürüş için 1x sistem isteyen kullanıcıların, markanın bu amaca özel geliştirdiği GRX grupsetlerine yönelmesi gerekiyor. GRX serisi, elektronik ve mekanik vites seçenekleriyle 12 ve 11 vitesli versiyonlarda sunulurken, ayrıca mekanik bir 10 vitesli versiyon da mevcut.
SRAM Rival AXS vs Shimano 105 Di2: Vites kolları
Her iki grupsetin – Shimano 105 Di2 ve SRAM Rival AXS – üst segment versiyonlarından en büyük farklarından biri, vites kollarının sunduğu işlevsellikte yatıyor.
Her iki sistem de standart vites-fren kolu işlevlerini sunuyor ancak gelişmiş modellerde bulunan bazı özellikler bu modellerde yer almıyor. Özellikle, kolların gövdesinde bulunan ve programlanabilir üçüncü bir düğme bu iki sistemde yok. Bu nedenle, Shimano 105 Di2 kollarına uydu (satellite) vites kolları bağlamak mümkün değil; çünkü gerekli bağlantı noktaları (kablo portları) eksik.
Öte yandan SRAM, kablosuz uydu vites kolları olan Blips’i Rival AXS sistemine entegre edebiliyor ve sisteme sekiz adede kadar Blip eklenebiliyor.
Her iki markanın vites-fren kolları, arka viteslerle kablosuz iletişim sağlamak için düğme pili (coin cell) kullanıyor ve birkaç yıla kadar pil ömrü sunduğu belirtiliyor.
SRAM, Rival AXS serisini tanıttığı dönemde Force AXS ile birlikte kol gövdelerini inceltti, pivot noktalarını yeniden konumlandırarak fren kuvvetini artırdı ve alüminyum fren kollarını karbonla değiştirerek biraz ağırlık tasarrufu sağladı.
Her iki marka da fren kolu erişim ayarı (reach adjustment) sunuyor; bu da farklı el boyutlarına göre kol mesafesinin ayarlanmasına olanak tanıyor. Ancak sadece Shimano, fren balataları diske temas etmeden önceki boşluğu ayarlayabileceğiniz free stroke ayarını sunuyor.
Shimano 105 Di2 kollarında, her iki yanda iki adet vites düğmesi bulunuyor. Bunlar varsayılan olarak mekanik sistemdeki gibi çalışıyor ancak E-Tube uygulaması ile özelleştirilebiliyor.
SRAM, her iki tarafta birer vites değiştirme koluna sahiptir ve varsayılan ayarda sol kol vites küçültme, sağ kol vites büyütme işlevi görüyor. Her iki kolu aynı anda basarsanız ön vites değiştirici zincir dişlileri arasında geçiş yapar. Yine, vites değiştirme kollarının çalışma şekli SRAM AXS uygulaması kullanılarak değiştirilebilir.
Her iki marka da bu kolları yalnızca hidrolik disk frenlerle kullanılmak üzere tasarlamış.
SRAM Rival AXS vs Shimano 105 Di2: Ön Aktarıcılar
Shimano 105 Di2 ön aktarıcısı, üst seviye modeller olan Dura-Ace ve Ultegra’nın daha ince yapılı servo motorlarına kıyasla, önceki nesil Shimano Di2 grupsetlerine benzer şekilde daha büyük bir gövdeye sahip. Bu durum yalnızca estetik değil, aerodinamik açıdan da fark yaratabiliyor; 105 Di2’nin gövdesi biraz daha iri görünüyor ve bu da çok küçük düzeyde de olsa rüzgar direncini artırabiliyor.
Ayrıca, 105 Di2’nin vites geçiş hızı, Shimano’nun önceki nesil elektronik sistemleriyle aynı seviyede; yani Dura-Ace ve Ultegra’ya kıyasla biraz daha yavaş çalışıyor.
SRAM Rival AXS ön aktarıcısı ise, Force ve Red modellerine benzer boyutta ve SRAM’in özel yaw (salınım) özelliğini içeriyor. Bu sistem, arka vites geçişlerinde zincirin konumuna göre ön aktarıcının hafifçe pozisyon değiştirmesini sağlayarak zincirin sürtmesini engelliyor. Bu, otomatik hizalama işlevi olarak biliniyor. 2025 güncellemesiyle birlikte aktarıcının kafesi (cage) daha dar hâle getirilmiş, ancak bu kafes hâlâ daha hafif alaşımlar yerine çelik malzemeden üretilmekte.
SRAM Rival AXS vs Shimano 105 Di2: Arka Aktarıcılar (Arka Vitesler)
Hem Shimano hem de SRAM sistemlerinde, arka aktarıcı sistemin ana kontrol birimini oluşturuyor. Bu parça, Bluetooth üzerinden markaların kendi mobil uygulamalarıyla iletişim sağlıyor.
Shimano sistemlerinde, arka aktarıcı aynı zamanda şarj portunu da barındırır. Bu port, manyetik bir bağlantı ve uzun bir USB kablosu aracılığıyla sisteme enerji sağlar.
Shimano Ultegra ve Dura-Ace arka aktarıcılar, yalnızca 30 ila 34 dişli kasetlerle uyumlu olacak şekilde tasarlanmıştır. Ancak 105 Di2, 34 ya da 36 dişli en büyük dişliye sahip kasetlerle çalışabilir. Bu da Shimano’nun üst seviye modellerine göre biraz daha düşük vites oranı sunarak tırmanışlar için avantaj sağlar.
SRAM Rival AXS, tıpkı Force ve Red gibi, dört farklı SRAM kaset seçeneğiyle uyumludur:
- 10-28t
- 10-30t
- 10-34t
- 10-36t
Bu da kullanıcıya daha geniş vites aralığı seçenekleri sunar. Rival AXS, SRAM’in yol bisikletleri için özel geliştirdiği Flattop zincirlerle çalışıyor. Bu zincirin Rival seviyesinde özel bir versiyonu var.
Üst seviye SRAM gruplarında bulunan Orbit sıvı darbe sönümleyicisi, Rival AXS’te yer almaz. Onun yerine, yaylı bir sistem zinciri gergin tutar.
SRAM Rival AXS vs Shimano 105 Di2: Piller
Her iki marka da, bu grupsetlerde üst segment modellerle aynı pil teknolojisini kullanıyor.
SRAM’da, her bir aktarıcıya ayrı ayrı takılan piller, USB destekli bir şarj yuvası kullanılarak çıkarılır ve şarj edilir. Shimano’da, kadronun içine yerleştirilmiş ortak bir pil, kablolar aracılığıyla hem ön hem de arka aktarıcıya güç verir. Bu pil, arka aktarıcıdaki şarj portu üzerinden doldurulur. SRAM Rival AXS vs Shimano 105 Di2: Aynakollar
SRAM Rival AXS vs Shimano 105 Di2: Aynakol
Shimano 105 aynakolu, hem mekanik 105 hem de 105 Di2 için aynıdır. İki farklı dişli kombinasyonuyla sunulur:
- 50/34t (kompakt)
- 52/36t (yarı kompakt)
Aynakol kol uzunluğu seçenekleri ise şunlardır:
160, 165, 170, 172.5 ve 175 mm
Ancak Shimano 105 serisinde: 54/40t gibi daha büyük dişli kombinasyonları yok ve güç ölçerli (power meter) bir seçenek sunulmamakta.
Ayrıca Shimano, 105 uyumlu ama seriye dahil olmayan (non-series) 50/34t’lik daha uygun fiyatlı bir model de sunuyor. Her iki aynakol da içi boş alüminyum kollara ve alüminyum dişlilere sahiptir.
SRAM Rival aynakolları da tamamen alüminyum malzemeden üretilmiştir. Force ve Red serilerinde karbon kol kullanılırken, Rival bu anlamda daha uygun maliyetlidir. Ancak SRAM, kolların içinde delik tasarımı kullanarak ağırlıktan tasarruf ettiğini ve optimum sertlik/ağırlık oranı sağladığını belirtir.
Dişli kombinasyonları:
- 48/35t
- 46/33t
Bu dişliler doğrudan montajlıdır (direct mount) ve tek parça olarak üretilmektedir. Aynakol uzunluğu seçenekleri Shimano 105 ile aynıdır: 160, 165, 170, 172.5 ve 175 mm.
SRAM Rival ayrıca tek taraflı (sol bacak) güç ölçerli bir model de sunar.
- Bu model, yalnızca sol bacak gücünü ölçer
- Değiştirilebilir AAA lityum pil ile çalışır
- Güç ölçerli model, standart modele göre yalnızca 40 gram daha ağırdır
- Dişli ve kol uzunluğu seçenekleri, güç ölçersiz model ile aynıdır
Ayrıca, SRAM Rival AXS, Shimano 105 Di2’nin sunmadığı şekilde, tekli aynakol (1x) ve 12 vitesli bir seçenek de sunuyor.
SRAM Rival AXS ile Shimano 105 Di2 kaset
Shimano, 105 serisi için seriye dahil tek bir kaset satıyor; bu kaset 11-34T diş aralığına sahip. Ayrıca seriye dahil olmayan HG710 kaseti de mevcut; bu model 11-36T aralığa sahip ve 105 Di2 ya da mekanik 105 ile donatılmış bisikletlerde popüler bir tercih.
SRAM, güncellenmiş Rival grupseti için özel olarak tasarlanmış bir kaset şu anda göstermiyor, ancak Rival, önceki modelin 10-30T ve 10-36T kasetleriyle veya farklı dişli aralıkları gerekiyorsa dört farklı Force ya da Red kasetinden biriyle kullanılabiliyor.
Hem 105 Di2 hem de Rival AXS’te, en geniş aralıklı kaset ile küçük aynakol kombinasyonu kullanıldığında 1:1’in altında bir en düşük vites oranı elde ediliyor.
Tüm SRAM kasetleri, XDR göbek gövdesine sahip bir arka jant gerektirirken; Shimano kasetleri daha yaygın olan HG11göbek gövdesine uyuyor.
SRAM Rival AXS ile Shimano 105 Di2: Frenler
Dura-Ace ve Ultegra, hidrolik disk frenlerin yanı sıra jant frenleri de sunarken, 105 Di2 grupseti yalnızca hidrolik disk frenlerle kullanılabiliyor. Rotor sürtmesini azaltmak için tasarlanan %10’luk balata açıklığı artışı, üst seviye grupsetlerden 105’e de aktarılmış.
Ayrıca üç farklı balata tipi seçeneği mevcut: Soğutma kanatçıklı reçine, kanatçık olmadan reçine ve kanatçıklı metal. Böylece frenlerinizi, alışık olduğunuz sürüş koşullarına göre dayanıklılık açısından optimize edebiliyorsunuz.
160mm veya 140mm boyutlarında herhangi bir rotor seçebilseniz de, Shimano genellikle 105 Di2 grupsetlerinde daha uygun fiyatlı, Centerlock, “non-floating” rotor seçeneğini sunuyor.
Üst seviye grupsetlerin aksine, 105 frenleri Shimano’nun ServoWave teknolojisinden faydalanmıyor. ServoWave’de fren kolu çekilmeye başlandığında balatalar daha erken devreye girmekte. Ancak, 105 Di2’yi incelediğimizde bunun frenlerin performansını olumsuz etkilemediğini görürsünüz.
Rival da yalnızca hidrolik disk frenler sunuyor ve yalnızca reçine balatalar kullanıyor. Üst seviye grupsetlerinde olduğu gibi SRAM, fren kollarındaki yeniden tasarım sayesinde, pivot noktasının daha yukarıya alınarak kaldıraç etkisinin artırılmasıyla, “tek parmakla frenleme” yapılabileceğini iddia ediyor.
SRAM Rival AXS ile Shimano 105 Di2: Yapılandırma
Üst seviye grupsetlerinde olduğu gibi, hem Shimano hem de SRAM, yanındaki uygulama aracılığıyla geniş özelleştirme seçenekleri sunuyor: 105 Di2 için E-Tube, Rival için ise AXS uygulaması.
Bu uygulamalar sayesinde, her bir vites kolunun ne işe yarayacağını yeniden atayabilir, vites değiştirme hızını ve diğer özellikleri ayarlayabilir, ayrıca ardışık/senkronize veya telafi yarı-senkronize vites geçişlerini kurabilirsiniz.
Uygulamalar ayrıca yazılım güncellemeleri, pil doluluk bilgisi ve sistem teşhisi sağlar. SRAM, AXS sistemine güç ölçer ve lastik basınç sensörleri gibi başka bileşenler de eklemiştir; bunlar da AXS ortamına bağlanabilir.
SRAM Rival AXS vs Shimano 105 Di2: Ağırlık
SRAM, yeni Rival AXS grupsetinde ağırlığı düşürdü; önceki nesildeki alüminyum fren kolları yerine karbon kollar gibi yeni malzemeler kullandı. Bu sayede, 10-30T kaset ve 48/35T güç ölçerli aynakol ile grupsetin toplam ağırlığını 3kg’ın üzerinden, 2.993 g seviyesine indirdiğini iddia ediyor.
Shimano, 105 Di2 grup setinin 2.992 g olduğunu söylüyor; ancak bizim kurulumumuz yaklaşık 20g daha hafifti, yani ağırlık olarak Rival’a çok yakın. Her iki grupset de, kendi serilerinde bir üst seviyedeki kardeşlerinden yaklaşık 200g, Dura-Ace veya Red AXS’ten ise yaklaşık 500g daha ağır.
Her zamanki gibi, gerçek grupset ağırlığı konfigürasyona bağlıdır; özellikle kaset dişli aralığı gibi parçalar, gerçek hayattaki ağırlık üzerinde önemli bir etkiye sahiptir.
SRAM Rival AXS vs Shimano 105 Di2: Fiyat
SRAM ve Shimano, fiyat konusunda da başa baş gidiyor. 105 Di2’nin tam perakende fiyatı 1.700 £ (1.890 $ / 1.869 €) iken, Rival AXS’in fiyatı güç ölçerli versiyon için 1.721 £ (1.929 $ / 1.925 €), güç ölçersiz versiyon için 1.576 £ (1.764 $ / 1.765 €). Rival aynakol için güç ölçer yükseltme seçeneği de var ve fiyatı 170 £.
Tam fiyatlar üzerinden bakıldığında Rival, çok az da olsa daha iyi bir fiyat-performans sunuyor. Ancak hem Rival hem de 105 Di2’yi internette liste fiyatlarından ciddi indirimlerle bulmak mümkün.
SRAM Rival AXS vs Shimano 105 Di2: Hangisini tercih etmeli?
Yukarıda gördüğünüz gibi, SRAM’in son güncellemesiyle birlikte Rival AXS ile 105 Di2 arasındaki fark iyice azaldı. Tercihiniz, büyük ölçüde vites değiştirme mantığına olan kişisel alışkanlık veya beğeninize bağlı; işlev ve performans açısından arada ciddi fark yok.
Eğer grupseti tek başına almayı planlıyorsanız, Rival’ın takılması için XDR göbek gerektiğini unutmayın. Mevcut jantlarınız varsa, XDR’a çevrilebilir olup olmadığını kontrol edin ve buna göbek maliyeti ile montaj süresini de ekleyin.
SRAM yedek parçalarının (zincir, kaset gibi sarf malzemeleri veya kaza sonucu hasar gören arka aktarıcı / vites kolu gibi parçalar) perakende fiyatları genellikle Shimano’ya kıyasla daha yüksektir.
Kablolar ve dahili piller olmadığı için Rival, 105 Di2’ye kıyasla bisiklete takması belirgin şekilde daha kolaydır.
Birçok bisikletçi grupsetini komple bisiklet olarak satın alır. Tarihsel olarak, SRAM Rival donanımlı bisikletler, 105 Di2 donanımlı bisikletlerden genellikle daha yüksek fiyata satılmıştır ve Shimano donanımlı modellerin seçenekleri daha fazladır. Bu durum hâlâ geçerli, ancak artık SRAM’li bisikletlerde de daha karşılaştırılabilir fiyatlar ve seçenekler mevcut.
Dolayısıyla, eğer komple bisiklet satın alacaksanız, model seçeneği ve fiyat sizi Shimano 105 Di2’ye yönlendirebilir.
Ancak hangi grupseti olursa olsun, SRAM ve Shimano’nun daha pahalı modellerine göre biraz daha fazla ağırlık ve küçük işlev kaybı karşılığında, elektronik vites sisteminin performans ve güvenilirliğini elde etmiş oluyorsunuz.
İlgili Yazılar
- Değişim rüzgarları: Elektrikli pompalar
- Campagnolo, Super Record’u 13 vitesli hale getirdi ve başparmak vites değiştiriciler geri döndü
- Paris-Roubaix 2025 teknoloji galerisi: 35 mm lastikler, arazi grupsetleri ve kaldırım taşlarının üstesinden gelmek için teknik detaylar
- Bisiklette doğru vites kullanımı
