Alba Elektrikli Ulaşım Araçları A.Ş. Kurucu Ortağı Bora Urş ile elektrikli bisiklet ile gelen şehir içi ulaşım avantajlarını, sürdürülebilir mobiliteyi ve geleceğin ulaşım çözümlerini konuştuk.
Yıllarca elektrikli golf araçları geliştiren Bora Urş, akademik optimizasyon ve batarya mühendisliği geçmişinden gelen ortağı Alkın Yurtkuran ile Alba Elektrikli Ulaşım Araçları A.Ş.’yi kurarken aynı soruyu kendilerine sormuşlar: Şehirde 5 kilometrelik bir yol için neden hâlâ benzinli bir araca biniyoruz, hem zamanımızı hem cebimizi tüketerek? Bu sorunun cevabı olarak doğan Alba, bataryadan kontrol yazılımına, sürüş geometrisinden satış sonrası hizmete kadar her şeyi kendi içinde geliştiriyor. Bugün 100’den fazla bayisi ve 40’tan fazla ilde varlığıyla şehir içi ulaşımda büyüyen bir oyuncu.
Cyclist: Mühendislik kariyeriniz sizi bisiklet teknolojisine, özellikle de elektrikli bisiklet geliştirmeye nasıl yönlendirdi?
Bora Urş: Makine mühendisliği okuduktan sonra uzun yıllar elektrikli golf araçları sektöründe çalıştım. Araç geliştirme, sürüş dinamikleri ve güç aktarım sistemleri benim sorumluluğumdaydı. O dönem elektrikli tahrik sistemlerinin nasıl kurgulandığını, batarya ile motorun bir aracın karakterini nasıl şekillendirdiğini ve sahadan gelen geri bildirimin mühendislik kararlarını nasıl değiştirdiğini yakından gördüm.
Ortağım Alkın Yurtkuran ise akademik tarafta, şehir içi ulaşımın optimizasyonu, enerji verimliliği ve batarya sistemleri üzerine çalışıyordu. İkimiz farklı yollardan aynı yere vardık: mevcut araçlar şehir içi kısa mesafeler için gereğinden büyük ve verimsiz. O akademiden, ben kurumsal sektörden ayrılıp Alba elektrikli bisiklet hayalini birlikte kurduk.
Cyc: Alba Elektrikli Ulaşım Araçları fikri ilk olarak ne zaman ve hangi ihtiyaçtan doğdu?
BU: Çok somut bir problemden doğdu: Şehir içinde 3-10 km’lik mesafeler hâlâ otomobille kat ediliyor. Yakıt fiyatları yükseldikçe bu alışkanlığın maliyeti de katlanıyor. Sonuç olarak orta gelirli bir kullanıcı için artık ciddi bir bütçe kalemi haline geldi. Ek olarak Golf araçlarında gördüğüm bir şey vardı. Elektrikli bir platform doğru kurulduğunda güvenilir, bakımı düşük ve kullanıcıya gerçek bir tasarruf sunan bir ürün ortaya çıkabiliyor. Bunu şehir içi mobiliteye taşıyan, mühendislik tarafını ihmal etmeyen bir marka yoktu. Alba elektrikli bisiklet o boşluğu doldurmak için kuruldu.
Cyc: Türkiye’de elektrikli bisiklet üretmek başta riskli göründü mü?
BU: Evet, birden fazla açıdan. Pazar henüz oluşuyordu, regülasyon belirsizdi, tedarik zinciri yoktu. Ama mühendislik gözüyle bakınca bu bir avantajdı da: erken giren, teknik standartları belirleyen taraf olacaktı. Golf araçları sektöründe de benzerini yaşadık; erken konumlanıp mühendisliğe yatırım yapan markalar sonradan öne çıktı. Türkiye ve Avrupa’daki büyüme trendine bakınca, o riskin doğru bir hesap olduğunu görüyoruz.
Cyc: Alba’yı kurarken çözmek istediğiniz en büyük şehir problemi neydi?
BU: Şehir içi ulaşımın araba bağımlılığından çıkması. İnsanlar 5 km’lik bir yol için trafikte 20-25 dakika harcıyor. Üstelik bunu giderek artan bir yakıt maliyetiyle yapıyor. Aynı mesafeyi bir e-bike ile çok daha kısa sürede, neredeyse sıfır yakıt maliyetiyle ve park derdi olmadan alabilirsiniz. Nitekim Fold 3 mesela bu senaryo için tasarlandı. Katlanır gövdesi ve 45 km’ye kadar menzil sunan batarya paketiyle tam olarak bu 5-10 km’lik şehir kullanımını hedefliyor. Bu işin arkasında batarya kapasitesinden sürüş geometrisine, ağırlık dağılımından yazılıma kadar bütün sistemi birlikte düşünen bir çalışma var.
Cyc: Alba’nın diğer elektrikli bisikletlerden en önemli farkı ne?
BU: Alba elektrikli bisiklet ürünleri normal bir bisiklete elektrik eklenerek değil, sıfırdan elektrikli platform olarak tasarlanıyor. Golf aracı tecrübem burada çok işime yaradı. Bir aracın şasisi, ağırlık merkezi, güç dağılımı ve termal yönetimi başından elektrikli kullanıma göre kurgulanmazsa ürün asla gerçek potansiyeline ulaşamıyor. Benim mekanik ve saha tecrübemle ortağımın batarya mühendisliği ve sistem optimizasyonu bilgisi birleşince ortaya farklı bir mühendislik çıkıyor. Bunu tüm ürün ailemizde görüyorsunuz. Fold 3 gibi katlanır şehir modellerinden Evoq gibi off-road kapasiteli modellere, Motobike X1 gibi motosiklet tarzı modellerden klasik şehir bisikletlerine kadar geniş bir yelpaze var. Ayrıca her biri kendi kullanım senaryosuna göre ayrı ayrı optimize ediliyor.
Cyc: Alba elektrikli bisikletin arkasındaki mühendislik yaklaşımını anlatır mısınız?
BU: Bizim için öncelik sistem bütünlüğü. Motor seçimi, batarya kapasitesi, BMS mimarisi, termal yönetim ve kontrol yazılımı birbirinden ayrı düşünülmüyor. Aksine hepsi birlikte optimize ediliyor. Bu entegrasyonun temelini ortağımın akademik dönemden gelen batarya sistem tasarımı ve enerji yönetimi bilgisi oluşturdu. Hücre seçimi, BMS konfigürasyonu ve termal analiz ilk günden itibaren işin merkezindeydi.
Cyc: Batarya, motor ve yazılım tarafında hangi yenilikleri getirdiniz?
BU: Batarya tarafında yüksek enerji yoğunluklu 21700 hücreler ve gelişmiş BMS sistemleri kullanıyoruz. Hücre seçiminden paketlemeye, testten ömür ve güvenlik kontrolüne kadar bütün süreç kendi tesislerimizde yürüyor. Motor tarafında temel kriterimiz yüksek tork ve verimli güç aktarımı. Sonuç olarak Evoq bunun iyi bir örneği. Off-road kullanıma uygun akıllı çift motor sürüş sistemiyle öne çıkıyor.
Cyc: Elektrikli bisikletler gerçekten ekonomik mi? Otomobille kıyaslandığında maliyet avantajı nedir?
BU: Rakamlar gayet açık. Yakıt fiyatlarının bu kadar yüksek olduğu bir dönemde, otomobilin gerçek maliyetini yakıt, bakım, sigorta ve amortismanla birlikte düşündüğünüzde aylık yük epey ağır. Bir e-bike’ın şehir içi günlük kullanımdaki enerji maliyeti ise ayda birkaç euro ya da liraya denk geliyor. Kilometre başına maliyete bakınca aradaki fark onlarca kat. Alba’nın ürün gamı da 25.000 TL ile 90.000 TL arasında değişiyor, yani farklı bütçelere ve kullanım ihtiyaçlarına göre seçenek sunuyoruz. Bu artık bir pazarlama söylemi değil, cebinizde hissettiğiniz bir şey.
Cyc: Alba vizyonu tam gerçekleşirse şehir hayatı nasıl değişir?
BU: Kısa ve orta mesafeli şehir içi ulaşımda otomobilin ağırlığı azalır. Trafik düşer, park baskısı hafifler, şehirler daha yaşanır hale gelir. Bireysel tarafta ise sağlık ve ekonomi birlikte kazanılır; düzenli hareket, sıfıra yakın ulaşım maliyeti ve trafik stresinin ortadan kalkması. Yakıt fiyatlarının baskısı bu dönüşümü zaten hızlandırıyor. Alba bu dönüşümü doğru mühendislik ve güvenilir satış sonrası altyapısıyla karşılamaya hazır.
Cyc: Alba’nın önümüzdeki 5 yıl için hedefleri neler?
BU: Türkiye’de segment liderliği, Avrupa’da güvenilir bir e-mobilite markası olmak istiyoruz. Ürün gamımızı hem dikey hem yatayda büyütüyoruz. Ayrıca katlanır e-bike segmentinde liderliği, yeni kullanım alanlarında da ilk konumlanmayı hedefliyoruz. Teknoloji, batarya ve yazılım yatırımlarımız sürecek. Sadece ürün değil, bir ekosistem kurmak bizim için uzun vadeli öncelik.
Cyc: Uluslararası pazara açılma planınız var mı?
BU: Avrupa’da zaten varız; Benelux, Balkanlar ve İngiltere’de aktif distribütör ağımız çalışıyor. Bu varlığı büyütmek için ürün geliştirme, sertifikasyon ve distribütör ilişkilerine ciddi yatırım yapıyoruz. Avrupa’nın teknik ve regülasyon standartları zorlayıcı, ama bunu engel değil. Dolayısıyla bizi daha iyiye iten bir filtre olarak görüyoruz.
Cyc: Alba’nın sadece bir bisiklet markası değil, bir mobilite şirketi olması mümkün mü?
BU: Alba kendini hiçbir zaman sadece bir bisiklet markası olarak görmedi. Donanım, yazılım ve kullanım verisini birleştiren entegre bir mobilite platformu kuruyoruz. Golf araçları da başta “sadece bir araç” olarak görülüyordu. Nitekim sonunda tam bir saha mobilite ekosistemine dönüştü. E-bike tarafında da aynı dönüşümün mümkün olduğunu düşünüyoruz. Sonuç olarak bunu mühendislik disiplininden ve kullanıcı deneyiminden ödün vermeden inşa etmeye devam edeceğiz.
