Bisiklet kaskının sonsuza dek kullanılabileceğini düşünürüz ama gerçek öyle değil. Bisiklet kaskının da bir kullanım ömrü vardır. Bu süreyi ise bazı değişkenler belirler. Asıl soru şudur: Bir bisiklet kaskının ömrü ne zaman dolar?
Mantık aslında basit: Bisiklet kaskları neredeyse tamamen plastik malzemelerden oluşur ve bu da insana sonsuza kadar dayanacakmış hissi verir. Oysa bisiklet kaskının da kullanım ömrü vardır. Peki ne kadar? Petrol türevli malzemeler zamanla bozulur ve özelliklerini yitirir. İşte bu yüzden bisiklet kasklarının da bir son kullanım ömrü vardır.
Temel olarak bir bisiklet kaskı şu malzemelerden oluşur: “Mantar” diye bilinen kısım aslında genleşmiş polistirendir. Bu malzeme basınç ve nemle şişer, sıkışır, sert bir yapı oluşturur ve darbeyi güçlü şekilde emer. Ancak ter ve su, bu malzemeyi doğrudan etkiler. Polistiren yaklaşık beş yıl boyunca tüm özelliklerini korur.
Bisiklet kaskının ömrü ne zaman dolar?
Elbette bu süre, kaskı nasıl kullandığınıza ve nasıl koruduğunuza bağlıdır. Haftada bir kez kullananla her gün kullanan bir kişinin kaskı aynı süre dayanmaz. Ama ortalama olarak üreticiler kaskların kullanım ömrünü beş yıl olarak belirliyor.
Bununla da bitmiyor. Üreticiler dış kaplamayı kalıplanmış polikarbonattan üretir. Bu, kasktaki en sert ve dayanıklı malzemedir. Ancak yüksek sıcaklıklar ve sürekli kullanım (çizikler, aşınmalar) bu tabakayı da bozar, hatta onu polistirenle olan bağlantısından ayırabilir. Bu durumda kask güvenliğini kaybeder. Güneş ışığı, bozulmanın başlıca nedenini oluşturur. Bu nedenle kaskı kullanmadığınızda onu güneşten korumanız, ömrünü uzatır. Mesele sadece estetik değildir; renk solması ya da boyanın dökülmesinden çok, güvenlik açısından önemlidir.
Bir diğer nokta da kayışlardır. Üreticiler kayışları naylondan, ayarlama ve bağlama parçalarını ise sert plastikten üretir. Bunlar da zamanla bozulur. Özellikle kayışlar, kulak çevresi gibi en çok terleyen bölgeyle sürekli temas eder. Terde bulunan tuz ve asitler uzun vadede aşındırıcı etki yapar.
Ancak kaskın “ömrünün tükenmesinin” ve periyodik olarak değişmesi gerektiğinin asıl nedenini darbeler oluşturur. Darbe dendiğinde insanların aklına genellikle şiddetli kazalar gelir ama kaskın yıllar boyunca aldığı küçük darbeler de önemlidir. Kaskın yere düşmesi, başka aksesuarlarla çarpışması, taş ya da sert bir cisimle teması, hatta ciddi ya da hafif bir kaza yaşaması… Hepsi kaskı etkiler.
Ömrü dolan bisiklet kaskı değişmeli?
Üreticiler bu konuda net: Bir düşüş ya da darbe olduğunda en güvenli çözüm kaskı değiştirmektir. Bunun sadece satış amacıyla söylendiğini düşünebilirsiniz ama şirketler ve bağımsız laboratuvarlar yaptıkları testlerle bunu doğrular. Onay testlerinde uzmanlar kaskları tek darbeye değil, en az iki farklı noktada iki darbeye tabi tutar. Eğer bir kask ikinci darbeye dayanamazsa, onay vermezler.
Şimdi hayal edin: Çatlamış bir kask, ikinci bir sert darbeyi alıyor. Böyle bir durumda kask beklenen korumayı sağlamaz ve bu da sizi ciddi yaralanmalara açık hale getirir. Belki de bir bisikletçinin sahip olduğu tek güvenlik ekipmanında tasarruf etmeye çalışmayın. Çünkü kask her yıl binlerce hayat kurtarır.
Eğer üreticilere güvenmiyorsanız, her 2–3 yılda bir kaskınızı değiştirmeyin. Ama bilime kulak verin; onlarca yıllık, özellikle de çatlamış ya da yere düşmüş bir kaskla bisiklete binmeyin. Bugün kaskların fiyatını düşündüğünüzde, alacağınız riske kesinlikle değmez.
